Convention Plus

1. Σκοπός του παρόντος εγγράφου είναι η παροχή πληροφοριών για την πρωτοβουλία «Convention Plus» που έχει αναλάβει η Ύπατη Αρμοστεία του Ο.Η.Ε. για τους Πρόσφυγες. Περιγράφει τη νομική βάση των ειδικών συμφωνιών που θα προκύψουν από την πρωτοβουλία αυτή και τη σχέση τους με την Ατζέντα Προστασίας. Επίσης αναφέρεται λεπτομερειακά στη Διάσκεψη που θα αποτελέσει το μηχανισμό παρακολούθησης αυτών των συμφωνιών. Στις 30.10.2002, πριν από τις διαβουλεύσεις της 25.11.2002, δημοσιεύθηκε ειδικό έγγραφο για τη Διάσκεψη.

2. Οι Παγκόσμιες Διαβουλεύσεις της Ύπατης Αρμοστείας για τη Διεθνή Προστασία επικεντρώθηκαν στα εργαλεία της προστασίας: σ’ αυτά που διαθέτει και εφαρμόζει η διεθνής κοινότητα και σ’ αυτά που χρειάζεται να αναπτυχθούν για τη βελτίωση της ολοκληρωμένης διαχείρισης των προβλημάτων των προσφύγων. Στόχος των Παγκόσμιων Διαβουλεύσεων είναι η ενίσχυση της αξιοπιστίας και της αποτελεσματικότητας της διεθνούς αντιμετώπισης των προσφυγικών προβλημάτων καθώς και η διασφάλιση της ισότητας στην κατανομή των ευθυνών και του βάρους. Σε διάφορα τμήματά της η Ατζέντα Προστασίας απευθύνει ειδική έκκληση για την ανάπτυξη νέων ρυθμίσεων και εργαλείων. Στα πλαίσια της 53^ης συνόδου της Εκτελεστικής Επιτροπής του Προγράμματος του Ύπατου Αρμοστή του Ο.Η.Ε. για τους Πρόσφυγες, η οποία έλαβε χώρα τον Οκτώβριο του 2002, ο Ύπατος Αρμοστής κάλεσε τη διεθνή κοινότητα να αναπτύξει αυτά τα εργαλεία προστασίας με τη μορφή πολυμερών «ειδικών συμφωνιών», συμπληρωματικών της Σύμβασης του 1951. Στόχος είναι η υιοθέτηση κοινών συμφωνιών με αντικείμενο τη ρύθμιση καταστάσεων για τις οποίες απαιτούνται πολυμερείς δεσμεύεις και είναι εφικτές οι διαπραγματεύσεις. Ο Ύπατος Αρμοστής αποκάλεσε αυτά τα εργαλεία «Convention Plus».

3. Η Σύμβαση του 1951 και το Πρωτόκολλο του 1967 αποτελούν το θεμέλιο της διεθνούς προστασίας των προσφύγων. Τα συμβαλλόμενα μέρη επαναβεβαίωσαν την διαχρονικότητα και την αξία της Σύμβασης με τη Διακήρυξη που υιοθέτησαν στη Συνάντηση Υπουργών το Δεκέμβριο του 2001. Αν και η Σύμβαση αποτελεί το ουσιαστικό πλαίσιο των δικαιωμάτων των προσφύγων, δεν επαρκεί. Είναι ανάγκη να οροθετηθεί με σαφήνεια το ποσοστό των ευθυνών των κρατών και να προαχθεί η καλλίτερη κατανομή τους, ειδικά στα πλαίσια των μαζικών εισροών και των μικτών μεταναστευτικών ρευμάτων, καθώς και των διαρκών βιώσιμων λύσεων. Κατά συνέπεια, η πρωτοβουλία «Convention Plus» δεν αποτελεί διαδικασία αναθεώρησης της Σύμβασης αλλά υιοθέτησης νέων θεσμών βασισμένων σ’ αυτήν.

4. Με βάση τις προτάσεις του Ύπατου Αρμοστή οι ακόλουθοι τομείς δράσης μπορεί να αποτελέσουν αντικείμενο συμφωνιών στα πλαίσια της πρωτοβουλίας «Convention Plus».

• Τα ολοκληρωμένα σχέδια δράσης που διασφαλίζουν την αποτελεσματικότερη και περισσότερο προβλέψιμη αντιμετώπιση των καταστάσεων μαζικής εισροής προσφύγων,
• Η αναπτυξιακή βοήθεια που στοχεύει στην επίτευξη περισσότερο ισότιμου συστήματος κατανομής των βαρών και στην προαγωγή της αυτάρκειας των προσφύγων και των επαναπατριζόμενων :

• Στις χώρες που φιλοξενούν μεγάλους αριθμούς προσφύγων,
• Στις κοινότητες που φιλοξενούν τους πρόσφυγες για τη διευκόλυνση της επιτόπιας ενσωμάτωσής τους σε απομονωμένες και απομακρυσμένες περιοχές,
• Στις χώρες καταγωγής στο πλαίσιο της επανένταξης.

• Οι πολυμερείς δεσμεύσεις για τη μετεγκατάσταση των προσφύγων,
• Οι ρόλοι και οι ευθύνες των κρατών καταγωγής, διέλευσης και προορισμού στις παράνομες ή στις δευτερογενείς πληθυσμιακές μετακινήσεις (πολυμερείς συμφωνίες επανεισδοχής, ρυθμίσεις οικοδόμησης θεσμών, συμφωνίες εξω-εδαφικής προστασίας στο πλαίσιο της κατανομής των ευθυνών).

5. Η νομική βάση αυτών των συμφωνιών είναι η παράγραφος (β) του άρθρου 2 της απόφασης 428 (V) της Γενικής Συνέλευσης του Ο.Η.Ε. (που υιοθετήθηκε στις 14.12.1950) και η παράγραφος (β) του άρθρου 8 του Καταστατικού της Ύπατης Αρμοστείας του Ο.Η.Ε. για τους Πρόσφυγες. Στόχος τους είναι η «εφαρμογή μέτρων που υπολογίζεται ότι θα βελτιώσουν την κατάσταση των προσφύγων που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα του Γραφείου και η μείωση του αριθμού όσων χρειάζονται προστασία». Μέχρι σήμερα σε αυτό το πνεύμα οι ειδικές συμφωνίες:

α. έχουν κυρίως συναφθεί σε επίπεδο εκτελεστικής εξουσίας,

β. έχουν συναφθεί από ή για λογαριασμό του Ύπατου Αρμοστή με τη συμβολή περιορισμένου αριθμού κυβερνήσεων,

γ. έχουν επικεντρωθεί σε επιχειρησιακά μέτρα, και

δ. αφορούν μια ειδική ομάδα προσφύγων ή μια ειδική κατάσταση.

6. Οι ειδικές συμφωνίες διαφέρουν από τις αναφερόμενες στην παράγραφο (α) του άρθρου 8 του Καταστατικού της Ύπατης Αρμοστείας «διεθνείς συμβάσεις … και … τις σχετικές τροποποιήσεις τους», που συνάπτονται μεταξύ κρατών, παράγουν δίκαιο και είναι νομικά δεσμευτικές.

7. Η δεσμευτική φύση των ειδικών συμφωνιών εξαρτάται από τη βούληση των μερών να προσδώσουν νομική ισχύ στις δεσμεύσεις τους. Σε αυτήν την περίπτωση παράγουν έννομες συνέπειες τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις που αποδέχονται αμοιβαία τα συμβαλλόμενα μέρη. Οι συμφωνίες που είναι νομικά δεσμευτικές αποτελούν στην πραγματικότητα «hard law» (δηλαδή, νομικά δεσμευτικό δίκαιο) και ειδικότερα οι συνθήκες που διέπονται από το διεθνές δίκαιο.

8. Βέβαια, ιδιαίτερη σημασία έχει το περιεχόμενο της συμφωνίας. Τον τύπο των νομικά δεσμευτικών συμφωνιών περιβάλλονται καλλίτερα οι ειδικές δεσμεύσεις παρά οι γενικόλογες εξαγγελίες πολιτικής. Όμως, ένα και μοναδικό έγγραφο μπορεί να περιλαμβάνει τόσο δεσμεύσεις όσο και πολιτικές θέσεις, οπότε τελικά ο καθοριστικός παράγοντας είναι η βούληση των συμβαλλομένων μερών.

9. Αν και οι ειδικές συμφωνίες δεν είναι per se νομικά δεσμευτικές, πρέπει τουλάχιστον να εκφράζουν μια σημαντική πολιτική δέσμευση των ενδιαφερομένων κρατών να ενεργήσουν με συγκεκριμένο και προβλέψιμο τρόπο. Αποτελεί ιδιαίτερα συχνή πρακτική των κυβερνήσεων να συμφωνούν σε κοινές εξαγγελίες πολιτικής και προθέσεις που δεν ιδρύουν κατ’ ανάγκη νομικές υποχρεώσεις, αλλά καθορίζουν, ή τουλάχιστον επηρεάζουν ουσιαστικά, τις αποφάσεις τους. Αν και οι συμφωνίες αυτές δεν κατατάσσονται στο αποκαλούμενο «hard law», διέπουν τις αμοιβαίες σχέσεις των ενδιαφερομένων μερών.

10. Τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα των «ειδικών συμφωνιών» μπορεί να είναι: α) έγγραφος τύπος των συμφωνιών που συνάπτονται μεταξύ της Ύπατης Αρμοστείας του Ο.Η.Ε. για τους Πρόσφυγες και των Κυβερνήσεων, β) ανάλογα με το αντικείμενο που ρυθμίζουν νομικά δεσμευτικός τύπος ή έκφραση ιδιαίτερου επιπέδου πολιτικής δέσμευσης γ) η βούληση των συμβαλλομένων μερών να ενεργήσουν με το συμφωνημένο τρόπο στις μεταξύ τους σχέσεις, δ) η σύναψή τους για τους λόγους που αναφέρονται στην παράγραφο (β) του άρθρου 8 του Καταστατικού, δηλαδή τελικά προς όφελος των προσφύγων.

11. Ένα χρήσιμο, αν και όχι μοναδικό πρότυπο ειδικών συμφωνιών είναι το Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης για τους Πρόσφυγες της Ινδοκίνας. Η Ύπατη Αρμοστεία έπαιξε σημαντικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις και στην υλοποίηση του σχεδίου αυτού. Το τελικό κείμενο συμφωνήθηκε σε διεθνή διάσκεψη στην οποία συμμετείχαν ανώτατοι κρατικοί αξιωματούχοι, εξουσιοδοτημένοι να δεσμεύσουν τις κυβερνήσεις τους. Το συμφωνηθέν σχέδιο δεν περιλάμβανε ερμηνευτικές ή κανονιστικές διατάξεις, αλλά πρόβλεπε τους ρόλους και τις ευθύνες των μερών για τον τρόπο διαχείρισης και επίλυσης μιας προσφυγικής κατάστασης.

12. Κατά συνέπεια, οι ειδικές συμφωνίες μπορεί να έχουν τη μορφή υπογεγραμμένων κειμένων συμβατικής φύσης ή ανυπόγραφων εγγράφων δηλωτικού χαρακτήρα που υιοθετήθηκαν σε μια διεθνή συνάντηση. Πρέπει να περιλαμβάνουν πολυμερείς δεσμεύσεις με τη μορφή Ρυθμίσεων ή Δηλώσεων. Με γνώμονα τη βούληση των κρατών η Ύπατη Αρμοστεία αποφασίζει εάν μια ειδική συμφωνία πρέπει να περιβληθεί τον τύπο του νομικά δεσμευτικού κειμένου.

13. Ανάλογα με το θέμα και τη βούληση των ενδιαφερομένων μερών οι ειδικές συμφωνίες μπορεί να είναι είτε γενικές ή να αφορούν συγκεκριμένες καταστάσεις. Το πεδίο εφαρμογής της παραγράφου 8 (β) του Καταστατικού είναι ευρύ και καλύπτει και τις δύο περιπτώσεις αν και από το ιστορικό πλαίσιο της υιοθέτησής της («… εφαρμογή όλων των μέτρων που αποσκοπούν…») διαφαίνεται ότι αναφέρεται άμεσα σε συγκεκριμένες προσφυγικές ομάδες ή καταστάσεις.

14. Οι γενικής φύσης ειδικές συμφωνίες μπορεί να περιλαμβάνουν δεσμεύσεις που συμφωνούνται μεταξύ της Ύπατης Αρμοστείας του Ο.Η.Ε. για τους Πρόσφυγες και των συμβαλλομένων κρατών. Αν και ενσωματώνουν γενικές αρχές και αναφέρονται σε νομικά κριτήρια μπορεί να επικεντρώνονται στους ρόλους και στις υποχρεώσεις των εμπλεκομένων παραγόντων. Όμως, όσο λιγότερο αφηρημένες και γενικές είναι, τόσο μεγαλύτερη είναι η πρακτική αξία τους. Οι συμφωνίες που αφορούν συγκεκριμένες καταστάσεις μπορεί να ρυθμίζουν καταστάσεις που αφορούν συγκεκριμένες χώρες ή ομάδες προσφύγων με σκοπό την επίτευξη διαρκών βιώσιμων λύσεων (για τη μαζική εισροή προσφύγων ή τις χρόνιες προσφυγικές καταστάσεις).

15. Η εφαρμογή των συμφωνιών πρέπει να είναι απτή. Υπάρχουν διάφορες πιθανές επιλογές: α) ποσοτική επιλογή (όταν οι δεσμεύσεις αφορούν αριθμούς, για παράδειγμα ποσοστά ή απόλυτους αριθμούς αναπτυξιακής βοήθειας ή προσφύγων) ή β) επιλογή διαδικασίας (δηλαδή η υιοθέτηση μιας διαδικασίας για την αξιολόγηση και την παρακολούθηση της τήρησης των δεσμεύσεων). Σε αντίθετη περίπτωση, οι δεσμεύσεις εξαρτώνται μόνον από τις καλές προθέσεις των συμβαλλομένων μερών, που μπορεί να μην επαρκούν για την κατάλληλη εφαρμογή τους.

16. Σχέση με την Ατζέντα Προστασίας: η Ύπατη Αρμοστεία του Ο.Η.Ε. για τους Πρόσφυγες ενθαρρύνεται να προάγει τη βελτίωση της κατανομής των ευθυνών στις περιπτώσεις της μαζικής εισροής προσφύγων και την «επεξεργασία συμφωνιών που εκφράζουν μια ολοκληρωμένη προσέγγιση βασισμένη στην ισότιμη κατανομή των βαρών». Αυτή η δράση στηρίζεται στην ιδέα της «εργαλειοθήκης» που αναπτύχθηκε σε ένα από τα έγγραφα της Ύπατης Αρμοστείας που αποτέλεσαν τη βάση των συζητήσεων στις Παγκόσμιες Διαβουλεύσεις. Επίσης, τα κράτη καλούνται να «εξετάσουν τη χρησιμότητα των ειδικότερων συμφωνιών κατανομής των βαρών που υιοθετούνται με διαπραγματεύσεις διμερείς ή πολυμερείς» και να «εξασφαλίσουν οικονομική και τεχνική στήριξη για την ενίσχυση της ικανότητας των πρώτων χωρών ασύλου να ικανοποιούν τις βασικές ανάγκες προστασίας των προσφύγων και να τους παρέχουν τις βασικές υπηρεσίες».

17. Στην ουσία οι ειδικές συμφωνίες αυτής της κατηγορίας καλύπτουν τα διαδικαστικά θέματα της εφαρμογής της ισότιμης κατανομής των βαρών στις περιπτώσεις μαζικής εισροής προσφύγων. Μπορεί να προβλέπουν δεσμεύσεις που αφορούν συγκεκριμένα τις ειδικότερες καταστάσεις της μαζικής εισροής των προσφύγων. Αυτές οι συμφωνίες μπορεί να ρυθμίζουν ειδικότερα:

• Τους τύπους επιχειρησιακής και οικονομικής βοήθειας,
• Τους μηχανισμούς δράσης και συντονισμού,
• Την υποδοχή και προσωρινή προστασία,
• Τα κριτήρια μεταχείρισης,
• Την καταγραφή και χορήγηση εγγράφων ταυτότητας,
• Το διαχωρισμό των ενόπλων τμημάτων του προσφυγικού πληθυσμού από τους αμάχους,
• Την ανθρωπιστική εκκένωση και / ή τις ποσοστώσεις μετεγκατάστασης, και
• Τις παραμέτρους πολιτικής για διαρκείς βιώσιμες λύσεις.

18. Σχέση με την Ατζέντα Προστασίας : η ατζέντα αναφέρεται στις «ειδικές συμφωνίες κατανομής βαρών» για τις χρόνιες προσφυγικές καταστάσεις. Καλεί τα κράτη να εξετάσουν το ενδεχόμενο διάθεσης αναπτυξιακών πόρων, εάν είναι δυνατόν ποσοστό από αυτούς, σε προγράμματα από τα οποία επωφελούνται ταυτόχρονα οι πρόσφυγες και ο ντόπιος πληθυσμός. Επίσης καλεί τα κράτη και την Ύπατη Αρμοστεία να ενθαρρύνουν τους διεθνείς χρηματοδοτικούς οργανισμούς να διερευνήσουν εάν είναι δυνατόν να υπαχθεί το οικονομικό και κοινωνικό κόστος φιλοξενίας μεγάλων αριθμών προσφύγων στους τύπους και τις προϋποθέσεις των σχημάτων δανεισμού. Ζητά από την Ύπατη Αρμοστεία να αναλάβει το έργο της συστηματικής επανεξέτασης των χρόνιων προσφυγικών καταστάσεων «για να διερευνήσει μαζί με τα κράτη και άλλους συνεργάτες της τη δυνατότητα ολοκληρωμένων σχεδίων δράσης, εφαρμόζοντας κάποιες από τις διαθέσιμες διαρκείς βιώσιμες λύσεις». Απευθύνει έκκληση για την έγκαιρη εμπλοκή των αναπτυξιακών συνεργατών και ζητά από τα κράτη να συνεργαστούν με αναπτυξιακούς παράγοντες ώστε να συνεισφέρουν στην τοπική ενσωμάτωση.

19. Η ρύθμιση των ζητημάτων που αφορούν στην αξιοποίηση της αναπτυξιακής βοήθειας μπορεί να περιβληθεί τον τύπο της γενικής φύσης ειδικών συμφωνιών. Η λύση αυτή μπορεί να εφαρμοσθεί σε τρεις διαφορετικές περιπτώσεις: α) στις χώρες που φιλοξενούν μεγάλους αριθμούς προσφύγων, β) στις κοινότητες που φιλοξενούν πρόσφυγες για τη διευκόλυνση της τοπικής ενσωμάτωσης σε απομονωμένες περιοχές και γ) στις χώρες καταγωγής, στο πλαίσιο της επανένταξης. Λαμβάνοντας υπόψη τη φύση των ειδικών συμφωνιών δύο είναι οι πιθανές επιλογές: α) η υιοθέτηση ολοκληρωμένης συμφωνίας για τις τρεις διαφορετικές καταστάσεις σε ένα και μοναδικό κείμενο ή β) η υιοθέτηση τριών διαφορετικών συμφωνιών, μια για κάθε περίπτωση. Ένα καθοριστικό στοιχείο που πρέπει να εξεταστεί είναι ποια από αυτές τις επιλογές εξυπηρετεί καλλίτερα το συμφέρον των δωρητών να παρέχουν αναπτυξιακή βοήθεια εκτός της επικράτειάς τους, στις χώρες/κοινότητες υποδοχής των προσφύγων, με στόχο την επίλυση των προβλημάτων των προσφύγων στις περιοχές/περιφέρειες καταγωγής τους.

20. Τα επιμέρους στοιχεία που πρέπει να εξεταστούν μπορεί να είναι τα ακόλουθα:

• Η αναγνώριση από τις χώρες υποδοχής και φιλοξενίας των προσφύγων και τους δωρητές της κατανομής του βάρους και των ευθυνών,
• Η επί της αρχής συμφωνία για την αναζήτηση λύσεων, κατά προτίμηση στις περιοχές/ περιφέρειες καταγωγής των προσφύγων,
• Ο ρόλος των κρατών υποδοχής / φιλοξενίας των προσφύγων,
• Ο ρόλος των κρατών – δωρητών.
• Ανάλογα με την περίσταση, ο ρόλος των αναπτυξιακών παραγόντων και άλλων πολιτικών / περιφερειακών οργάνων (για παράδειγμα του Bretton Woods, του Προγράμματος Ανάπτυξης του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, των διμερών αναπτυξιακών οργανώσεων, των περιφερειακών τραπεζών).

21. Σχέση με την Ατζέντα Προστασίας : με την Ατζέντα καλούνται τα κράτη και την Ύπατη Αρμοστεία του Ο.Η.Ε. για τους Πρόσφυγες να διασφαλίσουν την αύξηση των διαθέσιμων πόρων για τις ευκαιρίες μετεγκατάστασης και τη βελτιωμένη αξιοποίησή της τόσο ως εργαλείου ισότιμης κατανομής όσο και ως διαρκούς λύσης.

22. Μια γενικής φύσης ειδική συμφωνία για τη μετεγκατάσταση μπορεί να ρυθμίζει τα ακόλουθα ζητήματα:

• Το γενικό στόχο και τη στρατηγική εφαρμογή της μετεγκατάστασης στις πολιτικές διαρκών βιώσιμων λύσεων,
• Τις περιστάσεις που μπορεί να υλοποιηθεί ως διαρκής λύση,
• Τις βασικές διαδικασίες, και
• Τις ποσοστώσεις.

23. Σχέση με την Ατζέντα Προστασίας: η Ύπατη Αρμοστεία καλείται να «συνεργαστεί με τις χώρες καταγωγής, διέλευσης και προορισμού… σε δέσμη μέτρων που μπορεί να αφορούν, ως μέρος ενός ολοκληρωμένου σχεδίου δράσης, τις παράνομες ή δευτερογενείς πληθυσμιακές μετακινήσεις». Τα κράτη καλούνται «σε συνεργασία με … τη Δ.Ο.Μ., αλλά επίσης την Ύπατη Αρμοστεία … να αναπτύξουν στρατηγικές, συμπεριλαμβανομένων διμερών και πολυμερών συμφωνιών επανεισδοχής, για να προάγουν την επιστροφή όσων δεν χρειάζονται τη διεθνή προστασία…», η Ύπατη Αρμοστεία και τα κράτη καλούνται να συμφωνήσουν για τις [αντίστοιχες] υποχρεώσεις τους στις περιπτώσεις διάσωσης της ζωής στη θάλασσα …».

24. Αν και η σχέση ασύλου και μετανάστευσης έχει προσελκύσει την προσοχή αρκετών και διαφόρων διασκέψεων παραμένει ανεξερεύνητο πεδίο όταν πρόκειται για τις υποχρεώσεις των κρατών. Κατά συνέπεια έχει ιδιαίτερη σημασία κάθε πρωτοβουλία σε αυτόν τον τομέα να στηρίζεται και να διέπεται από σαφείς συμφωνίες σε διάφορα θέματα κλειδιά όπως είναι τα ακόλουθα:

• Η έννοια της «αποτελεσματικής προστασίας» στις πρώτες χώρες ασύλου,
• Ο χαρακτηρισμός των «ασφαλών χωρών»
• Η κατανομή των βαρών μεταξύ των πρώτων χωρών ασύλου, ειδικά με στόχο την ενίσχυση των ικανοτήτων προστασίας (συμπεριλαμβανομένης της υποδοχής) των χωρών υποδοχής,
• Οι εγγυήσεις στα μέτρα αποτροπής εισόδου στις χώρες υποδοχής, και
• Οι ευθύνες στο πλαίσιο της διάσωσης της ζωής στη θάλασσα.

25. Οι εργασίες σε κάποια από τα προαναφερόμενα περίπλοκα ζητήματα έχουν ήδη αρχίσει και στην πραγματικότητα αντιμετωπίζονται ως μέρος της εφαρμογής της Ατζέντας Προστασίας. Με βάση αυτές τις συμφωνίες ένα πολυμερές πλαίσιο για την αντιμετώπιση των δευτερογενών πληθυσμιακών ρευμάτων μπορεί, μεταξύ άλλων, να περιλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία:

• Τη βελτίωση της ανταλλαγής πληροφοριών,
• Την εδραίωση της ικανότητας ενίσχυσης των εθνικών συστημάτων ασύλου, ειδικότερα στις περιοχές καταγωγής των προσφύγων,
• Τις συμφωνίες επανεισδοχής,
• Τις ρυθμίσεις της εξω-εδαφικής προστασίας στο πλαίσιο της κατανομής των ευθυνών (για παράδειγμα την αύξηση της μετεγκατάστασης μέσω των διαδικασιών που εφαρμόζουν οι πρεσβείες, τις ποσοστώσεις, τα τακτικά προγράμματα αναχωρήσεων από τις χώρες καταγωγής, τις μεταναστευτικές ποσοστώσεις για εργασία), και
• Την επιστροφή των απορριφθέντων αιτούντων άσυλο στις χώρες καταγωγής τους.

26. Η σύγκληση της Διάσκεψης είναι μια πρωτοβουλία του Ύπατου Αρμοστή που απορρέει από την καταστατική εντολή του. Δεν έχει στόχο τη δημιουργία ενός μόνιμου οργάνου, αλλά την υιοθέτηση μιας διαδικασίας διαβουλεύσεων, που βασίζεται στη δυναμική των Παγκόσμιων Διαβουλεύσεων για τη Διεθνή Προστασία, προκειμένου να υλοποιηθεί η Πρωτοβουλία Convention Plus του Ύπατου Αρμοστή. Η Διάσκεψη πρέπει να εργαστεί με βάση την αρχή της συμφωνίας, χωρίς τυπικούς διαδικαστικούς κανόνες.

27. Οι συναντήσεις της Διάσκεψης είναι ανοικτές για όλα τα κράτη μέλη της Εκτελεστικής Επιτροπής καθώς και για τους παρατηρητές της Διαρκούς Επιτροπής. Προσκλήσεις για συγκεκριμένη συνάντηση θα απευθυνθούν σε κάθε κράτος μέλος και παρατηρητή που εκφράζει ή εκδηλώνει στον Ύπατο Αρμοστή ενδιαφέρον για το συζητούμενο θέμα. Επίσης, ο Ύπατος Αρμοστής μπορεί, σε συνεργασία με τον Πρόεδρο της Εκτελεστικής Επιτροπής, να διευρύνει τις προσκλήσεις σε άλλα κράτη και μη κυβερνητικές οργανώσεις καθώς και σε συγκεκριμένους διακυβερνητικούς οργανισμούς, αναπτυξιακούς συνεργάτες, ακαδημαϊκούς εμπειρογνώμονες και άλλους που μπορεί να συνεισφέρουν στις εργασίες.

28. Ενόψει των ωφελειών που απορρέουν από τον ανοικτό και συμμετοχικό χαρακτήρα των Παγκόσμιων Διαβουλεύσεων για τη Διεθνή Προστασία ο Ύπατος Αρμοστής αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στην έκφραση απόψεων και θέσεων από ευρύ φάσμα παραγόντων. Η συμμετοχή των μη κυβερνητικών οργανώσεων και εμπειρογνωμόνων θεωρείται ανεκτίμητη για την πληρότητα των εργασιών της Διάσκεψης.

29. Στις συναντήσεις θα προεδρεύουν ο Ύπατος Αρμοστής ή ο αντιπρόσωπός του. Σε συνεργασία με τον Πρόεδρο της Εκτελεστικής Επιτροπής ο Ύπατος Αρμοστής μπορεί να καλέσει άλλη προσωπικότητα να προεδρεύσει.

30. Χρέη γραμματείας θα ανατεθούν στη γραμματεία της Εκτελεστικής Επιτροπής της Ύπατης Αρμοστείας του Ο.Η.Ε. για τους Πρόσφυγες.

31. Η πρώτη συνάντηση προβλέπεται να συγκληθεί το 2003, σε συνδυασμό με τη συνάντηση της Διαρκούς Επιτροπής τον Ιούνιο. Της συνάντησης αυτής θα προηγηθούν προπαρασκευαστικές διαβουλεύσεις που θα διεξαχθούν σε συνεργασία με τη Διαρκή Επιτροπή που θα συγκληθεί το Μάρτιο.

32. Οποιοδήποτε κράτος μπορεί να ενημερώσει τον Ύπατο Αρμοστή για το ενδιαφέρον του να ενεργήσει ως μεσολαβητής στην επεξεργασία μιας ειδικής συμφωνίας, σε συνεργασία με τον Ύπατο Αρμοστή και σε συνεννόηση με τον Πρόεδρο της Εκτελεστικής Επιτροπής. Ο ρόλος του κράτους αυτού περιλαμβάνει την προετοιμασία του κειμένου συζήτησης για το συγκεκριμένο θέμα, με στόχο την ενημέρωση των συμμετεχόντων και τον εντοπισμό των στοιχείων που μπορεί να αποτελούν τη βάση της ειδικής συμφωνίας. Σε αυτή τη διαδικασία το επισπεύδον κράτος μπορεί να επιθυμεί να καλέσει και άλλα ενδιαφερόμενα κράτη και οργανισμούς να συμμετέχουν στις προπαρασκευαστικές συζητήσεις με στόχο την προετοιμασία της Διάσκεψης για το θέμα.

33. Κατά τη διαδικασία διατύπωσης των ειδικών συμφωνιών η Διάσκεψη θα συζητήσει τα στοιχεία των συμφωνιών, τον τύπο που θα περιβληθούν και τις προϋποθέσεις παραγωγής έννομων συνεπειών. Η Διάσκεψη έχει ως στόχο την επίτευξη συμφωνίας σε όλα τα αυτά τα θέματα.

34. Τα κράτη που υπογράφουν μια ειδική συμφωνία θα εκφράζουν τη βούλησή τους ή την πρόθεσή τους να την υπαγάγουν στη διαδικασία της Διάσκεψης ώστε να επιτρέψουν στον Ύπατου Αρμοστή να αναλάβει κάθε αναγκαία δράση με τα ενδιαφερόμενα κράτη και την Εκτελεστική Επιτροπή.

35. Η Διάσκεψη μπορεί να ενθαρρύνει και άλλα κράτη να προσχωρήσουν σε μια συγκεκριμένη ειδική συμφωνία και να υποβάλει σχετικά συστάσεις στον Ύπατο Αρμοστή.

36. Ο Ύπατος Αρμοστής θα εκθέσει τα αποτελέσματα των διαδικασιών της Διάσκεψης στην αρμόδια Διαρκή Επιτροπή ή στην ετήσια σύνοδο της Εκτελεστικής Επιτροπής.

37. Επίσης, ο Ύπατος Αρμοστής μπορεί να αποφασίσει να παρουσιάσει μια ειδική συμφωνία, ανάλογα με τη φύση της, στην Εκτελεστική Επιτροπή προκειμένου η τελευταία να ενημερωθεί ή να αναλάβει περαιτέρω δράση. Η Εκτελεστική Επιτροπή μπορεί να αποφασίσει ποια περαιτέρω ενέργεια είναι η καταλληλότερη (για παράδειγμα η υιοθέτηση σχετικού Πορίσματος, η επικύρωση της ειδικής συμφωνίας κλπ) για την παρακολούθηση της ειδικής συμφωνίας στα πλαίσια των αρμοδιοτήτων της.